Beschrijvinghe van alle de Nederlanden.

door Lodovico Guicciardini.

Hardenberghe light op den vloedt Vider.

"Hardenberghe is een vlecke een myle van Coevorden ende vier van Swol, op de riviere genaemt de Vecht, die uyt het Graefschap van Benthem komende, ende een half ure gaens boven Hardenberghe, by het huys Gramsberghe, de Aa van Coevorden met sich nemende, loopt door Omme voorby Swol, ende voort met het Swartewater voor by Hasselt inde Zuyderzee.  

Dit Hardenberghe is befaemt van eenen veltslach die daer gheschiede int' jaer 1580 tusschen den Veldtoversten Marten Schenck, die doen den Koninck van Spangien diende, onder het gouvernement van den Hertoghe van Parma ter eenre zyden, ende den Grave Philips van Hohenlo Veltoverste der Vereenichde Landen ter ander zyden, vergeselschapt met ontrent veerthien hondert peerden ende achthien hondert te voete, ende vijf stucken gheschuts: ende Schenck hadde niet boven ses hondert peerden ende drie duysent te voete sonder geschut.

Dan alsoo het in Iunio was ende nae middagh, de Sonne heet, ende Schenck hem drie uren wel gherust hadde: is Hohenlo uyt Oosten over de dorre Heyde versmacht van hitte hem teghen ghekomen.

Als zy nu het ghebedt gedaen hadden, de hoeden opgeworpen, teeckenen ghegheven, ende het gheschut los gheschoten was, renden die Vriesche Vanen van Hohenlo voort teghen twee vanen Lanciers van Schencks Albanoysen, waer van de eene eermen omsach, gantsch verslaghen, ende de andere met groote schade verstroeyt werdt, de welcke de Duytsche Ruyteren nae joeghen, endeSchencks voetvolck begoste te wijcken, ende het scheen dat Hohenlo soude de victorie ghehadt hebben.

Maer alsoo de Vriesche vanen Ruyteren haer reede maecten om weder te treffen, ende seeckere andere Lanciers van Schenck met sommighe goede Schutten nae Hohenloos volck toesetteden, die gheenen troost op haer spiessen en konden hebben, midts dat zy die weynich hadden, weecken zy op een camp daer by, daer zy (hoe wel  eenige hun daer weerden) gantsch op de vlucht quamen. Daer bleven verslaghen den Oversten Wijngaerden, al vechtende, oock de Vaendrich Nyvelt. Veel andere notabele worden gevanghen, ende meestendeel vluchten. Hohenlo selve beghaf hem op Oldenzeel, om daer weder het hooft te bieden."

 

Omme staet van Hardenberge twee mijlkens, op den voorseyden vloedt Vider.

Almeloe ligghende op eenen kleynen vliet die in de Vider loopt, is van Ghoer twee mylen.

Ghoer light op den voorseyden vloedt Vider, een myle van Diepenheim.

Diepenheim is van Delden twee mylen.

Delden staet van Enschede anderhalve myle.

Enschede light van Oldeseel een myle.

 

"Het heeft vele gheleden gheduerende dese oorloghen, ende is meermaels ghedwonghen ende sterck ghemaeckt. Ende in het jaer 1597 is het selve Prince Maurits, die met zynen Legher daer voor ghekomen was, den 18 Octobris overghegheven gheweest."

Het volck van desen lande is ghelegen tusschen de Gheldersche ende de Vriesen, ende is deshalven deelachtich van natuere, aert ende ghebruyck met d’een ende d’andere.

Eertijdts heeft dit landt toebegoort den Bisschoppen van Vtrecht: maer onlancks gheleden int' jaer 1527 heeft Hendrick van Beyeren Bisschop van Vtrecht, mits de selve swaericheden ende redenen om de welcke  hy de wereltlijcke heerschappye van Vtrecht Keyser Karel den vijfsten overghegeven hadde (ghelijck hier nae gheseyt sal worden) hem oock overghegheven heeft de Heerlijckheydt van Overijssel: ende daer nae int' jaer 1549 is Philips zijn sone hier ontfanghen ende gesworen als toekomende Landtvorst: deshalven hy onder zyne andere tytelen, oock dien van desen Lande voert: welck doen ick dit schreef van weghen zyner Majesteyt gheregeert wert door Ian van Ligny, Grave van Aremberghe, oock Gouverneur van Vrieslandt. Hier mede zy ghenoech ghesproocken van het landt van Overijssel: laet ons nu komen in Vrieslandt.