In bewerking

Bijlagen en toelichtingen bij het manuscript door Jacobus van Riemsdijk.

Beschrijving der Oudheid, Oorsprong, Gestichten en verdere Merkwaardigheden, alsmede der Rechten, Voorrechten, Vrijheden enz. van de Stad Hardenbergh.

Het manuscript is door ons, Stichting Historische Projecten Hardenberg, uitgegeven in augustus 2017. Zestig personen hadden hier op ingetekend en ontvingen een genummerd exemplaar. Daarnaast zijn nog vijf ongenummerde boeken verkocht aan geïnteresseerden. Het manuscript is gedeeltelijk verschenen in OVERIJSSELSCHE ALMANAK VOOR OUDHEID EN LETTEREN – 1836 – Deventer, J. de Lange, 1835.
In het voorwoord staat:
Geschiedkundige Herinneringen van Hardenberg is een uittreksel van een onuitgegeven werk van Wijlen den Heer J. van RIEMSDIJK, Secretaris aldaar, getiteld Beschrijving der oudheid , oorsprong, gestichten en verdere merkwaardigheden, alsmede der rechten, voorrechten, vrijheden enz. der Stad Hardenbergh, hetwelk door deszelfs schoonzoon, den Heer Burgemeester der Stad Hardenberg, L. HOENDERKEN‚ welwillend ten gebruik is medegedeeld, en waarvoor bij deze aan Z. Ed. Gestr. dank betuigd wordt, met den wensch , dat ook anderen, die dergelijke belangrijke stukken onder zich hebben, dezelve mogen mededeelen. Alleen door gemeenschappelijlre medewerking van deskundigen kunnen pogingen van deze soort op den duur met eenen goeden uitslag bekroond worden.

 GAH Gemeentearchief Hardenberg – HCO Historische Centrum Overijssel
Bijlage 01GAH inventarisnummer 010akte van stadsrechten 1362
Bijlage 02GAH inventarisnummer 006wetten / verordeningen
Bijlage 03 Zo hield op 29 december 1393 bisschop Frederik van Blanckenheim hof te Hardenberg en bevestigde aldaar de rechten van de stad.
Bijlage 04, 5a en 5bHCO Tijdrekenkundig Register Overijssel,  deel VI, blz. 208Bisschop Frederic geeft aan de burgers der stad Aldensale (Oldenzaal) wegens bewezen diensten het regt, om tolvrij hunne goederen te voeren door ’s bisschops tol te Herdenberch en ter Nijerbruggen, gelijk onder zijn voorganger Johan van Arkel. Door den bisschop bezegeld en gedaan te Deventer.
Bijlage 06 De akte van 27-11-1387 nog niet gevonden, wel een van 9 juni 1383 in Diverse Charters, toegang 0270: Florens, bisschop van Utrecht doet uitsspraak tusschen RoIof Altgerinc die als momber voor zijn moeder Nese Bruen aansprak, aan de eene zijde, en Bruen van der Mate aan de andere zijde, over de tienden uit Voerdinc, gelegen in het kerspel van Nijensteden, welke tienden te leen worden gehouden van het Sticht. Gegeven toe Vollenhoe int jaer ons Heren dusent drijehondert drije ende tachtentich, des dinxdages nae Sente Bonifaciusdach.
Bijlage 07GAH inventarisnummer 011kerk en staat
Bijlage 08HCO toegang 0057.1 inventarisnummer 01Dit kan uit het testament van Geerdt Lukenszon, Vicarius onser Lyever Vrouwen ten Hardenborch, blijken; alsook uit het prothocol, waaruit hetzelve testament getrokken is, op het jaar 1574.
Bijlage 09  
Bijlage 10 ten zesden ook in onzer stads eigene aantekeningen: waarin op het jaar 1578 gevonden wordt, “dat Wylhelm Smyt en Hillebrant Hermenssen” (beide burgemeesteren) “to Zwolle drie dagen gelegen hebben do de stadt dess impostes wegen dair verscreven were
Bijlage 11 Extract uit de aantekeningen van jaarlijkse rekeningen.
Anno 1579 op Petri ad Catedram synnen voer Scepenen gecoren Wylhelm Egbertsz, Wylhelm Holterman, Leffert Wylmsz ende Hermen Engbertsz, wtgevent so navolcht.
Item Ridderscup en Steden hyr gewest sij hem to Wyllem Mensz huis gescenckt en verdruncken in wijne iiii daler ende viii st.
Item twye daler ende ix st. myn eyn ort also Wylhelm Smyt en Hermen Engbertz der Kleyne Stede wegen to Zwolle weren.
Bijlage 12 Extract uit de aantekeningen van diverse jaarlijkse rekeningen. en op het jaar 1580, “dat alss de cleyne steden to Deventer gebaded weerden Wylhelm Menssen ende Holterman” (al mede twee burgemeesteren, de een schepen en de andere raad) “der stadt wegen dair hen gesanth zijn geweest”.Anno 1580 vp suncte Peter ad Catedram synnen voer Scepenen gecoren Wylhelm Mensz, Meister Peter, Luken Engelbertsz ende Henrick Metzeler wtgevent so na volgt.
Item alss de cleyne steden to Deventer gebadet weerden Wylhelm Menssz ende Holterman der stadswegen dair hen gesanth myt wagen peerden ende oncost tsamen gereckent ende getaxeert op v daler en xix st.
Bijlage 13, 14 en 15GAH inventarisnummer 074over hanzestad
Bijlage 16HCO toegang 0003.1 inventarisnummer 4115over bijwonen landdag
Bijlage 17 over keurnoten
Bijlage 18 recht van vonnissen
Bijlage 19  
Bijlage 20HCO toegang 0003.1 inventarisnummer 4115over de rechtspraak
Bijlage 21HCO toegang 0003.1 inventarisnummer 4115over de rechtspraak
Bijlage 22HCO toegang 0003.1 inventarisnummer 4115over de rechtspraak
Bijlage 23, 24 en 25HCO toegang 0003.1 inventarisnummer 4115HCO toegang 0003.1 inventarisnummer 4115GAH inventarisnummer 006over het gericht / de galg
Bijlage 26HCO toegang 0003.1 inventarisnummer 4115over veranderzaten / tweede huwelijk
Bijlage 27 over de ijk / maten en gewichten
Bijlage 28 Gelijk ook sedert tot in den jaare 1782 standgegrepen heeft; nadat dezelve door deze en andere kleine steden, die daarvan mede door de drosten ontzet waren, was terug gevorderd, door de heeren Staaten dezer Provincie op den 17 maart 1786 is verklaard geworden, “met de gevolgen van dien origineel te behoren tot de ordinaris jurisdictie van de kleine steden”; gelijk dan ook deze stad, nevens anderen, daarin wederom door Hun Edel Mogende is hersteld geworden.
Bijlage 29HCO toegang 0003.1 inventarisnummer 4115over panding / in beslagname
Bijlage 30 En heeft ook, als bekend is, in alle Overijsselsche steden, zelfs in de hoofd-steden vanouds af plaats gehad; schoon ‘er ook een tijd geweest is, dat de magistraaten in de kleine steden, of in veelen derzelven, het bezate-recht geoeffend hebben.
Bijlage 31 en 32 over het bezaterecht
Bijlage 33GAH inventarisnummer 015schout spreekt geen recht over burgers.
Bijlage 34 Alhier, of ook te Zwolle, anders dan bij wege van een weêrkerig gelijk recht gebruikt wordt; waaröm ‘er dan ook in zulk een geval voor genomen en genoten wordt, zo veel als door dezer steden ingezetenen elders hier voor wordt betaalt: en zo is het ook gelegen in deze provincie van Overijssel ten platten lande.
Bijlage 35GAH inventarisnummer 006over issue en exue / zeker recht, geheven door een stedelijk bestuur van vermogens die uit de stad worden gevoerd, o.a. van erfenissen in de stad, die aan personen daarbuiten toevallen; van erfenissen, die aan personen buiten de stad toevielen en van goederen die met hun eigenaar de stad verlieten.
Bijlage 36HCO toegang 0003.1 inventarisnummer 4115over het recht van octrooi te verlenen en gilden of veren te maken
Bijlage 37 het recht om octrooien en gildebrieven te verlenen
Bijlage 38 recht van een veer of gilde
Bijlage 39  
Bijlage 40HCO toegang 0003.1 inventarisnummer 4115over alleenrecht van één veer
Bijlage 41  
Bijlage 42 recht van keuren en willekeuren te maken en octrooi te verlenen
Bijlage 43 recht om minderjarigen mondig te maken of het veniam ætatis te verlenen
Bijlage 44HCO inventarisnummer 002recht van schutterij / oefenen met wapens
Bijlage 45 recht van schutterij
Bijlage 46 herstel schutterij 13-12-1783
Bijlage 47 recht van vissen
Bijlage 48 recht van keur / verkiezing stadsregering
Bijlage 49 recht van stem in provinciale staten / landsvergadering
Bijlage 50 recht verkiezing regenten hersteld
Bijlage 51 verzoek om herstel van alle rechten
Bijlage 52  
Bijlage 53 recht verkiezing regenten teruggedraaid
Bijlage 54 rech van de jacht
Bijlage 55 waarbij aan haare magistraaten verboden werd, “om zich voortaan met eenige cognitie, dispositie of dispensatie, in of over matrimonieele-zaaken, of met het opleggen en ontvangen van boeten in dezelve, te bemoeijen, overeenkomstig de resolutie van Ridd. en Sted. van den 27 april 1658, immers totdat zij zullen hebben getoond, dat hun voorschreven recht van dispositie, cognitie, dispensatie en boete competeert.”
Bijlage 56 over het matrimoniëele rechtsgebied
Transcriptie afbeeldingPagina 148dankbetuiging van de burgers in de krant