Een eeuw geleden: Amstel Super Stout

In 1923 liet Hendrik Zweers Janszoon uit stad Hardenberg in verschillende edities van het Salland’s Volksblad onderstaande advertentie plaatsen. Zweers had vijf jaar daarvoor zijn eigen café geopend aan het Oosteinde van de stad, genaamd “De Jaarbeurs” (nu: Den Herdenbergher). Het cliché van de advertentie was hem aangereikt door de Amstelbrouwerij uit Amsterdam. De tekening, het lettertype, het formaat en de tekst, alles stond vast. Enkel zijn naam mocht de plaatselijke drukker eraan toevoegen.

Advertentie in ’t Salland’s Volksblad, anno 1923.

Stout bier is een zwaar bier dat bekend staat om z’n donkere, bijna zwarte kleur en dikke romige schuimkraag. Een eeuw geleden konden de Hardenbergers dus al van dit nog altijd gewilde drankje genieten, hoewel de naam Amstel Super Stout al decennia tot het verleden behoort…


Cichorei

Recent werden we geattendeerd op onderstaande passage in een van de bewaard gebleven rekeningboeken van een cichoreifabriek uit Borne. Op deze bladzijden treffen we een aantal bekende Hardenbergse achternamen aan als Vinke, Nijzink en Dorgelo.

Fragment van een van de rekeningboeken van een van de voormalige cichoreifabrieken in het Twentse dorp Borne.

Hermannus Vinke uit Hardenberg (nummer 26 in het register) was koopman en winkelier, landbouwer en bijenhouder te Heemse. Hij was aanvankelijk gehuwd met Stiene Bolks en na haar jong overlijden hertrouwd met Lubbegjen Waaijman. Uit bovenstaand register blijkt dat Hermannus in 1816 maar liefst 155 ponden cichorei had gekocht, voor 20 gulden en 3 stuivers. Voor ’t vatjen waarin de cichorei werd bezorgd, betaalde hij 11 stuivers. De totale rekening bedroeg derhalve 20 guldens en 14 stuivers.

De andere crediteuren van de cichoreifabriek waren winkeliers Hannes Nijzink en Jan Stokhorst uit Heemse. Op de rechter pagina is mooi te zien dat sommige achternamen ook fonetisch werden opgeschreven. Zo werd de familie ‘Lindenhovius’ uit Den Ham consequent als Linde Ovius geschreven.


Toen, op 23 november…

Op 23 november 1942, ’s avonds tegen 11 uur, werden in de woning van pluimveehouder Pieter Snoeijer en echtgenote Stofferdina van der Laan te Slagharen R-296 twee ondergedoken joden gearresteerd door wachtmeester der marechaussee Johan Volkerink en gemeenteveldwachter Theodorus Hendrikus Schuurman. Zij hadden de woning van Snoeijer doorzocht op last van rijksrechercheur Hoekstra te Arnhem, toen ze op zoek waren naar ‘een persoon’.

Die gearresteerde joden waren Leonard Rosendaal en echtgenote Julia Frankenhuis uit Goor. Zij waren overgebracht naar Hardenberg en gevangen gezet in de marechausseekazerne aan de Gramsbergerweg. Julia was in het bezit van een vervalst persoonsbewijs. Uit het bewaard gebleven proces-verbaal van de marechausseebrigade Hardenberg blijkt verder dat Leonard en Julia waren ondergedoken met behulp van onderwijzer Huisman uit Mariënberg. Huisman was ook al door de rijksrecherche gearresteerd. Het echtpaar Rosendaal en Pieter Snoeijer waren twee dagen na de arrestatie overgebracht naar de Sichterheitspolizei in Arhem.

Op 11 december 1942 werd Julia vergast in Auschwitz, oud 25 jaar.
Leonard overleed op 16 maart 1943 in het kamp Bobrek in Opper-Silezië, oud 24 jaar.


Toen, op 12 november…

Op zaterdag 12 november 1910, ’s middags om 12 uur, werd door het bestuur van de Coöperatieve Landbouwersbank en Handelsvereeniging te Stad Hardenberg in het café Frijling aanbesteed: het bouwen van een pakhuis aan de Stationsstraat te Hardenberg.

Genoemd pakhuis bestaat nog altijd, hoewel het al decennia geleden is verbouwd tot woonhuis. Het is thans geadresseerd aan de Stationsstraat 33a. De geschiedenis van het voormalige pakhuis, dat de welluidende naam ‘Aurora’ zou dragen’, leest u op onze website.