Categorie Geboorte | Huwelijk | Overlijden

Toen, op 14 juni…

Drie eeuwen geleden, op 14 juni 1721, schreef Johan Molckenbour, indertijd Schout van Hardenberg, Heemse en Gramsbergen, onderstaande bijzondere akte. Het document is bewaard gebleven in het zgn. contentieuze archief van het Schoutambt Hardenberg.

Door middel van dit plakkaat sommeerde de schout van Hardenberg de weggelopen echtgenote van Roelof Egberts uit Ane, genaamd Annegien Rutgers, dat zij zich op 14 juli, ’s ochtends om 10 uur, diende te melden ten huize van de weduwe Hooftmans in de herberg Het Rode Hert in Hardenberg. Annegien had namelijk op 23 mei de benen genomen. Ze had haar man verlaten en had veel spullen agtherbacks en op een diefaghtige manier medegenomen. Het Het plakkaat was drie zondagen achter elkaar in Gramsbergen afgekondigd (omgeroepen) door koster Johannes Boerink. Hij ontving hier 8 stuivers voor.

Ick Johan Molckenbour, bij Commissie van Hoger Overigheijt, in der tijt Scholtus van den Herdenbergh, Heemse en Gramsberge, laet een ijegelijck die desen moghte sien en horen lesen, te weeten hoe dat op den 23 maij 1721 eene Annegien Rotgers, geboren in Drught (Drogteropslagen), een cluft of boerscap op Suitwolde in de Landscap Drenthe, wettelijck getrouwt aen eene Roelef Eghberts, woonaghtigh tot Ane, een boerscap in ’t Carspel of Schoutamp van den Herdenbergh, van haar wettige eheman voornoempt sonder redenen moetwilligh en malieutieuselijck is weghgelopen, en door sulck weghlopen h aer man voorscreven trouwloselijck verlaeten, en sekerlijck te vermoeden staat noit niet weder te sullen komen om redenen veele goederen aghterbacks en op een diefaghtige maniere doentertijt heeft medegenomen, oversulx de verlatene en geinteresseerde te raede is geworden, hem te addresseren aen desen Edelen Gerighte om te versoeken eene dagh van citatie op welcke sij gedeserteerde Annegien Rotgers moghte reeden geeven van haer desertie en schenden haeren trouw en dan te horen wat tegens haer schendersche des huwelijcks sal ingebraght worden ’t welck ick Scholtus in consederatie hebbende genomen, soo dat ick dit versoeck van de verlatene Roelef Egberts niet hebben kunnen verweijgeren, derhalven citere en laede U Annegien Rotgers tegens den veertienden julij aenkomstigh 1721 ten huise van de weduwe Hooftmans in ’t Rode Herte tot Herdenbergh alwaer mijn ordinaris Gerighte ben houdende om personelijck tegens tyn uir aldaer te willen compareren om in te brengen t’geen tegens uw sal ingebraght worden, en onvermoedelijck uw persoon op den 14den julij niet moghte compareren en erschijnen, soo sal ick Scholtus alsdan genootdrongen worden, aen de als dan aenhoudende, en erschijnende partije te geven wat reghtens in en over deese saeke sal bevonden worden, en omdat men hier niet weet door u uw weghlopen de plaets uwer residentie, soo sal deesen drie sondaegen en in drie carspelkercken worden gepubliceert, en nae publicatie geaffigeert om te strekken nae behoren, wien ten gevolge tot kraght en seekerheijt deeses, ick Scholtus desen eijgenhandigh hebbe geteyckent en gesegelt. Actum Herdenbergh den 14 junij 1721.

In de kantlijn staat geschreven:
Gepubliceert in Gramsb(ergen) den 15, 22 en 29 junij en na publikatie dezeve geaffigeert, daarvoor ontfangen 8 stuiver. Johannes Boerink.


Toen, op 11 juni…

Op 11 juni 1863 overleed Johan Christoffel van Voss aan boord van het stoomschip Rotterdam, op de terugweg van Nederlands-Indië naar zijn vaderland. Johan was 48 jaar eerder geboren in Hardenberg, als zoon van Jetzo van Voss en jonkvrouwe Hendrica Christina van Langen.

Johans overlijden vinden we nergens terug in de akten van de burgerlijke stand. Dankzij zijn, in het Nationaal Archief bewaard gebleven, stamboek weten we dat hij op 11 juni 1863 stierf, maar ook is bekend wat hij tijdens zijn militaire loopbaan zoal heeft gezien en meegemaakt.

Johan was ongehuwd, had een lang aangezicht, met een smal voorhoofd en blauwe ogen, een spitse neus en had twee wratten op zijn rechter wang… Op 11 november 1833 was hij, achttien jaar oud, vrijwillig in het leger gegaan als soldaat bij de 8e afdeling infanterie. Anderhalf jaar later werd hij al bevorderd tot korporaal. In mei 1836 verbond hij zich voor een periode van 6 jaren als beroepsmilitair in de overzeese gebiedsdelen. Op 15 augustus van dat jaar ging hij te Nieuwediep aan boord van het stoomschip Neptunus en ruim drie en een halve maand later ging hij van boord in Batavia alwaar hij werd ingelijfd bij het tweede bataljon infanterie. In april 1837 werd hij als fourier verantwoordelijk voor de bevoorrading en een half jaar later werd hij bevorderd tot sergeant-majoor.

Op 4 april 1838 moest hij terecht staan voor de krijgsraad, omdat hij ervan werd verdacht zijn minderen gewelddadig te hebben mishandeld. Bijna een jaar later, op 22 februari 1839, werd hij door diezelfde krijgsraad schuldig bevonden aan het ten laste gelegde en veroordeeld tot 14 dagen provoost arrest.

Op 18 april 1843 stapte hij weer aan boord van het stoomschip Z.M. Rotterdam en voer daarmee terug naar zijn geboorteland. In februari 1853 werd hij geplaatst te Makassar op Celebes. Tien jaar later, op 12 april 1863 liet hij Indië definitief achter zich. In Nederland wilde hij als gepensioneerd soldaat verder leven, maar zover kwam het dus niet. Helaas is niet bekend waaraan Johan Christoffel van Voss gestorven is.


Toen, op 16 mei…

Op 16 mei 1775 werden, ter eeren gods en tot voortplanting van het menschelijk geslagt, de huwelijkse voorwaarden verleden tussen de bruidegom Christiaan Lodewijk graaf van Rechteren en bruid Ermgard Ebella Juliana baronesse van Raesfelt van Heemse. De akte is bewaard gebleven in het archief van het kasteel Rechteren bij Dalfsen.


Toen, op 28 april …

De Vechtstreek van 4 mei 1956:
Onverwachts is nog haar einde gekomen. Op 61-jarige leeftijd is Anna Zweers heengegaan na een rijk leven. Eigenlijk heeft het ieder verwonderd dat ze nog zou oud is geworden. Haar gebrekkig lichaam, haar wankele gezondheid heeft dat niemand doen verwachten. Maar wat woonde daar in dat gebrekkige lichaam een energie en wat betekende ze veel voor haar familie- en vriendenkring. Hoe velen zouden het wel niet geweest zijn, die hier zo verdienstelijk wegwijs werden gemaakt in de handvaardigheid van het naaien? Hoeveel gediplomeerde meisjes zou ze zo in de loop der jaren wel niet hebben afgeleverd? En wat was het vaak treffend te zien hoe hulpvaardig deze meisjes haar verzorgden van en naar haar invalidenwagentje. En nu staren twee stokoude ouders haar na. Ze hebben zo veel in haar verloren. Want hoe gebrekkig Anna was naar haar lichaam, zo sterk en voortvarend was ze naar haar geest. Niet veel ouders zullen in hun kinderen zoveel hulp en steun vinden als het ouderpaar in Anna. ’t Was dan ook geen wonder dat de 91-jarige Zweers op de begraafplaats z’n krachten voelde wegzinken. Hulpvaardige familieleden hielpen de bedroefde vader weer naar huis, het huis dat zonder Anna straks zo leeg zal zijn. Gelukkig kon ds. Reeven bij het open graf woorden van hartelijke troost spreken.

Anna Zweers was geboren op 29 december 1894 in stad Hardenberg, als dochter van tramconducteur Hendrik Zweers en Jantje Bos. Ze overleed dus op 28 april 1956.


Toen, op 31 maart …


Op deze dag in 1943 werden op het oude kerkhof Nijenstede in Hardenberg zeven Britse piloten ter aarde besteld. Zij waren de dag ervoor omgekomen tijdens de crash van hun Lancaster op het land van de fam. Biewenga in Kloosterhaar. De namen van de slachtoffers waren geschilderd op een eenvoudig wit kruis dat op elk graf werd aangebracht. Het waren mannen van de Royal Australian Airforce en de Britse Royal Air Force.

De bemanningsleden waren:
* Robert Lincoln Potter, flight sergeant, Royal Australian Air Force, zoon van Robert Samuel en Mary Potter, uit Perth, West Australië
* George Edward Lewis, sergeant, flight engineer, Royal Air Force, zoon van Charles William en Lily Ethel Lewis, uit Potters Bar, Middlesex
* Stephen Falcon Scott McCullagh, flying officer, Royal Australian Air Force, zoon van John Stephen en Kate Lextilia McCullagh uit Neutral Bay, New South Wales, Australië (geboren te Seattle, U.S.A.)
* Ronald Cordingley, sergeant, bomb aimer, Royal Air Force, reserve vrijwilliger, zoon van Thomas en Daisy Cordingley
echtgenoot van Phoebe Cordingley, uit Salford, Lancashire
* Kenneth Hugh Grenfell, flight lieutenant, Royal Australian Air Force, zoon van Richard Everett Grenfell, uit Sydney, New South Wales, Australië, echtgenoot van Mabel Isabella Grenfell, uit Durham, Engeland
* Sidney George Webb, sergeant, air gunner, Royal Air Force reserve vrijwilliger, zoon van Arthur William en Nellie Marion Webb, uit Blackmore Park, Worcestershire
* Philipp ‘Pip’ Wesley Dunn, flight sergeant, Royal Australian Air Force, zoon van Charles Wesley Dunn en Iris Minnie Dunn, Watson’s Bay (Sidney), New South Wales, Australië.

Hun graven worden sindsdien door vriendenhanden onderhouden. Elk jaar herdenken wij de doden met piëteit. Zij die vochten en hun leven gaven voor onze vrijheid.

Op de oude begraafplaats te Hardenberg
Daar liggen ze begraven
Piloten uit ’t verre Engeland
Die hun leven voor Holland gaven
Zij vlogen over naar ’t Duitse land
Der Feind schoot hen naar beneden
Nu zullen ze nooit weer hun Vaderland
Hun geboorteplaats betreden
Nooit zal een moeder haar jongen weer zien
Een vader de trots van zijn leven
Een meisje de hoop van haar toekomst misschien
Hij moest boven Holland sneven
Zij sprongen het toestel in op ’t bevel
En hebben hun bommen geborgen
Een vuurgevecht volgde. Zij vielen neer
Bevrijd van hun vele zorgen
Het leven raast door de straat voorbij
Een vliegtuig zeilt hoog in de lucht
Een vogel zingt ergens een voorjaarslied
In de dennen een stormgerucht
.

(helaas ontbreekt een portretfoto van Robert Lincoln Potter)

zie ook Kerkhof Nijenstede.


%d bloggers liken dit: