Categorie Stad Hardenberg

Toen, op 18 september 1362: stadsrechten Hardenberg.

Het oudste archiefstuk in Hardenberg is de Akte van Stadsrechten. De perkamenten giftbrief, die in Zwolle werd geschreven, is vele jaren zoek geweest. Aan het eind van de jaren ’20 van de vorige eeuw werd het fraaie document terug gevonden in een oude lessenaar op het stadhuis. Het document zelf is redelijk tot goed bewaard gebleven, maar het oorspronkelijk groot uithangend zegel van de bisschop in rode is helaas verloren gegaan.

In 1362, op de zondag na St. Lambertusdag (18 september) verleende bisschop Jan van Arkel stadsrechten aan Hardenberg. De stad Hardenberg was ontstaan bij een kasteel dat bisschop Willebrand van Oldenburg omstreeks 1227 oprichtte als bolwerk tegen de naburige Drenten. Daar vestigden zich langzamerhand de bewoners van de nabijgelegen stad Nijenstede, dat al heel lang stedelijke rechten bezat.

Op 5 februari 1327 had Jan III van Diest, bisschop van Utrecht, de privileges aan de inwoners van Nijenstede bevestigd en beperkte aanvullingen hierop gegeven, vooral gericht op vrijwaring van onrechtmatige schatting. Hoogstwaarschijnlijk bezat Nijenstede de stadsrechten al voor 1227.

De letterlijke transcriptie van het eerste deel van de Akte van Stadsrechten:

Wi Johan bi der ghenaden goeds bisscop tutrecht. Doen te weten allen den ghenen die desen brief zullen sien oft horen lesen. Dat wi om oerbaer onser kerken van utrecht ende om roeste, ende beschermenesse ons lants ene veste ghetimmert hebben ten Herdenberch.
Ende hebben alsulc vriheit ende stat recht als onse voervadere Bisscope Tutrecht dien god ghenedich si tot Niensteden ghegheven ende gheleghet hadden, vernuwet ende verleghet ten Herdenberch binnen der veste voerscreven.
Ende gheven voer ons ende voer onse nacomelinghe bisscope Tutrecht, allen den burgheren die binnen den Herdenberch nu wonachtich zijn, oft namaels wonen zullen inder tijt, al recht ende vriheit also als onse stat van zwolle van onsen voervaderen, ende van ons heeft, mit anders sulken punten als hier na bescreven staet.

In dit eerste gedeelte van de privilegebrief lezen we dat bisschop Johan van Arkel laat weten dat hij ter bescherming van ons land het kasteel Hardenberg heeft laten bouwen.
Dat hij de oude stadsrechten van Nijenstede vernieuwd en verlegd naar dit kasteel.
Dat van nu af aan de inwoners van deze nieuwe stad Hardenberg dezelfde vrijheden hebben als die van de stad Zwolle, met wijzigingen op enkele punten.

In de zestiende eeuw heeft men een afschrift laten vervaardigen van de akte. van Stadsrechten

Een transcriptie (werkelijke weergave in leesbare letters) kunt u hier nalezen. https://www.historischeprojecten.nl/geschiedenis/Stadsrechten/inv.%20010.html


Toen, op 01 december 1922: begraafplaats Bruchterweg geopend.

1201_zerk

Op 1 december 1922 werd de nieuwe begraafplaats ‘in den Esch’ aan de Bruchterweg in gebruik genomen. Alleen zij die een eigen graf bezaten, werden nog op het oude kerkhof Nijenstede aan de Stationsstraat begraven.

Het lijkenhuisje was gebouwd naar een ontwerp van de lokale architect J.J. van den Berg. Het bestuur van de nieuwe begraafplaats benoemde de heer Lubbertus van ’t Holt tot eerste doodgraver.

1201_zerk2

De eerste dode die er begraven werd was Hendrika Meijer, het slechts anderhalve maand oude dochtertje van Herbert Anton Meijer en Fenna Zweers uit stad Hardenberg. Het meisje overleed een dag na de officiële ingebruikname, 2 december 1922, en werd enkele dagen later begraven. Diezelfde maand zou de 3-jarige Leendert van Dalen overlijden (15 december 1922). Zijn lichaam was het tweede dat hier ter aarde werd besteld.
Alle graven op de begraafplaats zijn in kaart gebracht en via onze website te raadplegen, incl. foto’s van de grafstenen:
http://www.historischeprojecten.nl/begraafplaats%20Bruchterweg/grafstenen_BW.html


Foto: de Achterstraat.


Vandaag tonen we u een bijzondere vooroorlogse zwart-wit foto van de Wilhelminastraat in Hardenberg, afkomstig uit de zgn. ‘Spaarnestad Collectie’.

Geheel links zien we de smederij van Leonardus (Leen) Schuurman (geb. 1881). Op de ‘kop’ van de straat staat de slagerij ‘Luctor et Emergo’ van de jood Rudolph Jacob ten Brink de Bruin. De winkel was in 1919 geopend en werd in 1933, na het overlijden van Ten Brink de Bruin, overgenomen door slager J. Zwiggelaar.

Rechts voor de oude openbare lagere school staat nog een stadspomp. Op het einde van de Achterstraat is het twee verdiepingen tellende woonhuis van de familie Bruins te zien, met aanpalend nog het lage woonhuis annex atelier van schoenmaker Hendrik Jan Santman.


Foto: Hardenberg Klepperstad.

Vanaf de zomer van 1979 worden jaarlijkse vele activiteiten georganiseerd in de stad onder de noemer ‘Hardenberg Klepperstad’. Burgemeester Van Splunder was de eerste die de ’toeristiche’ klepperman officieel installeerde. Klepperman Jans Schutte is sindsdien opgevolgd door Hendrik Jan Moeken, Jan Zweers, Jan Odink en Gerrit Pullen.

Nu het toeristenseizoen bijna weer ten einde is, leek het ons aardig om een aantal foto’s te tonen van Klepperstad-activiteiten. Door de jaren heen zijn er nogal wat geweest. Wat dacht u van het omstreden ‘zwientie tikken’, het kampioenschap ‘bierkrat stapelen’ of een ‘ouderwetse’ eiermarkt op de Eiermarkt. Natuurlijk is het ballonnenfestival en standwerkersconcours er nog altijd en is er ook weer een taptoe te bewonderen. Kijk met ons mee en wellicht ziet u nog bekenden op de foto’s. Dan horen we het natuurlijk graag!